على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

603

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بسنده‌كارى ( basande - k ri ) ا . پ . رضايت و خشنودى . بسنك ( bosonk ) ا خ . پ . نام كوهى - گويند آن كوه مسكن كبوترانى است كه مىخوانند و بيان مىكنند مقاصد مردم را . به سنگ ( basang ) ا . پ . اسب رام نشده و ا خ . منتخب كتاب انجيل . به سنگ ( besang ) ا . پ . اكليل الملك . و درخت خرمابن و نخل . به سنگ آمدن ( besang - madan ) ف ل . پ . سست و ضعيف شدن . بسنه ( basne ) ا . پ . اسب سركش و رام نشده . و گاو جوان . بسنه‌سراى ( bosne - sar y ) ا خ . پ . شهر پايتخت بسنى . بسنى ( bosni ) ا خ . پ . يكى از ممالك سابق تركى اروپ كه پس از معاهدهء برلن در 1296 هجرى از سلطنت عثمانى منتزع گشته و در جزو سلطنت اتريش برقرار گرديد و پايتخت آن شهر بسنه‌سراى يا سراژوو مىباشد . از 1919 ضميمهء مملكت سربوكروآت سلوان ( يوگوسلاوى ) گشته . جمعيت آن 000 ، 348 ، 1 نفر . بسوء ( basu ' ) ص . ع . ناقة بسوء : ماده شترى كه مر دوشنده را رام باشد . بسوء ( bosu ' ) م . ع . بسا بسأ و بسوء مر . بسء ( bas ' ) . و بسا بسأ و بسا و بسوء مر . بسء ( bas ' ) و بسء ( basa ' ) . بسوته ( basute ) و ( besute ) ا . پ . زلف و گيسو . بسودن ( besudan ) و ( bosudan ) ف م . پ . دست نهادن . و لمس كردن و سودن و ماليدن . و سوراخ كردن و سفتن . و دور كردن . و بر پشت زدن . و باطل كردن . و از دست افگندن . و محو كردن . و حركت دادن . و بلعيدن . و آميختن . بسوده ( besude ) و ( bosude ) ص . پ . لمس كرده شده . و سائيده شده . و دست نهاده شده . بسور ( basur ) ص . ع . تيز و ترش . و ترش‌رو و بداخم . بسور ( basur ) ا . ع . شير بيشه . بسور ( bosur ) م . ع . بسر بسرا و بسورا . مر . بسر ( basr ) . بسور ( bosur ) ا . پ . نفرين و دعاى بد . بسوريدن ( bosuridan ) ف ل . م . پ . نفرين كرد . و دعاى بد نمودن . بسوس ( basus ) ا . ع . ماده شترى كه بىگفتن كلمهء بس‌بس دوشيدن ندهد . و ا خ . نام زنى شوم كه شوهرش را سه دعاى مستجاب بخشيده بودند . روزى زن گفت دعائى كن تا مرا حقتعالى خوب‌تر از زنان بنى اسرائيل گرداند مرد دعا كرد و دعاى او مستجاب شد . زن از وى بر گشته ارادهء گناه و سيآت نمود آن‌گاه مرد دعاى بد كرد تا زن بسگ مادهء بسيار آواز مسخ گرديد پسرانش شكايت پيش پدر آوردند كه مردم ما را عيب مىكنند دعائى كن تا خداى تعالى او را به حالت اصلى بازگرداند . مرد باز دعا كرد و هر سه دعاى او بشومى آن زن بباد رفت . و از اين جاست كه گفته‌اند اشأم من البسوس و گفته‌اند بسوس نام خالهء جساس بن مرة الشيبانى بود كه بواسطهء او مدت چهل سال ما بين بكر و تغلب جنگ واقع شد و آن را حرب البسوس گويند . بسوق ( basuq ) ا . ع . گوسپند دراز پستان . بسوق ( bosuq ) م . ع . بسق بسقا ( از باب نصر ) : خدو انداخت . و بسقت النخل بسوقا : باليد آن خرمابن . و بسق الرجل فى علمه : ماهر شد آن مرد . و بسق فلان على اصحابه : فزونى يافت فلان اصحاب خود را . بسول ( bosul ) ا . پ . دعاى بد و نفرين و بسور . بسول ( bosul ) م . ع . بسل بسولا ( از باب نصر ) : ترش‌روى گرديد از خشم و يا از شجاعت . بسوليدن ( bosulidan ) ف ل . م . پ . نفرين كردن و بسوريدن . بسوى ( be - suy ) م ف . پ . به سمت و به طرف . و بمقابل . بسه ( base ) ا . پ . اكليل الملك . به سهولت ( be - sohulat ) م ف . پ . به آسانى و بىدشوارى . بسى ( basi ) ا . پ . بسيارى و فراوانى و كثرت و زيادتى . بسى ( basi ) ص و م ف . پ . بسيار و فراوان و كثير و كافى . و چندين بار . بسيا ( basy ) ا . پ . بلغت زند شراب انگورى و خمر . بسيار ( besy r ) م ف . پ . چندين و زياد و متعدد و كثير و فراوان . و خيلى . و بىنهايت . و بسيار بون ف ل . متعدد و بيشمار بودن . و بسيار شدن : افزودن شدن . و بسيار كردن ف م . . افزودن و متعدد كردن . بسياران ( besy r n ) ا ج . پ . جماعت مردمان . و مردمان انبوه . بسياربر ( besy r - bar ) ص . پ . بارآور و مثعر . بسياربهر ( besy r - bahr ) ص . پ . آنكه بهرهء بسيار دريافت مىكند . بسيار خسپ ( besy r - xosp ) ص . پ . خواب آلود . و سست و مايل بخواب . بسيارخوار ( besy r - x r ) ص . پ . پرخوار . بسياردان ( besy r - d n ) ص . پ . عالم وا . قسمى از انار .